listopad 2023

Przyjeżdżając dziś do tej sennej miejscowości trudno uwierzyć, że w dawnych czasach odbywały się tu istotne wydarzenia. W 1501 roku Aleksander Jagiellończyk podpisał tu akt, zwany unią mielnicką, stanowiący o tym, że Polska i Litwa stały się jednym państwem połączonym przez osobę króla wybieranego podczas wspólnej elekcji. Tu pięć lat później przez miesiąc mieszkał na zamku w oczekiwaniu na koronację Zygmunt I Stary, a w tym samym roku obradował w Mielniku Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego. Bywał tu też Kazimierz Jagiellończyk.

Jak to zwykle bywa w Polsce pierwsze załamanie nastąpiło w wyniku „potopu szwedzkiego”. Miasto, które liczyło ponad 1500 mieszkańców po spaleniu i zniszczeniu przez Szwedów w 1656, a dokończeniu dzieła zniszczenia rok później Węgrów Rakoczego, zostało przez większość z nich opuszczone. Pozostało jedynie 450 osób. Budowa nowych mostów przez Bug w okolicznych miejscowościach również nie pozostała bez wpływu na brak rozwoju gospodarczego Mielnika.

A historia tego grodu zaczęła się już w 1038 roku podczas wyprawy Wielkiego Księcia Kijowskiego Jarosława przeciw Jaćwingom. Powstał tu wtedy gród obronny. Niestety został zniszczony w 1240 roku przez Tatarów. Dwadzieścia lat później przed ikoną Spasa Izbawnika (Chrystusa Zbawiciela i Odkupiciela) w Mielniku modlił się ruski książę halicko-włodzimierski Daniło, Kiedy dokładnie powstał tu zamek nie wiadomo, ale wzmianka z 1379 roku w kronice Wiganda z Marburga świadczy o tym, że wtedy już warownia górowała nad Bugiem.

W czasie władzy książąt mazowieckich w 1440 roku Bolesław IV Mazowiecki nadał Mielnikowi prawa miejskie chełmińskie. Pobyty monarchów stawiały Mielnik w pierwszym rzędzie miast litewskich. W 1569 roku Mielnik wraz z województwem podlaskim został wcielony do Korony Polskiej.

Szansą na rozwój Mielnika w XVIII wieku była eksploatacja odkrywkowa kredy. Mielnik stał się jednym z najważniejszych ośrodków wapienniczych na Podlasiu. Wyrobiska są widoczne do dziś i możecie je zobaczyć na naszych zdjęciach.

Prawa miejskie Mielnik stracił w 1934 r. na wniosek mieszkańców. W czasie II wojny światowej rzeka Bug stanowiła granicę pomiędzy III Rzeszą a Związkiem Radzieckim, a ludność została wysiedlona przez władzę sowiecką i przeniesiona do Grabowca i Poręby. Obecnie Mielnik jest wsią liczącą niespełna 900 mieszkańców.

Na wzgórzu zamkowym pozostały ruiny rzymskokatolickiego kościoła parafialnego Świętej Trójcy (pierwotny gotycki kościół pod wezwaniem Bożego Ciała, N.P.Marii i św. Mikołaja) wzniesiony przed 1420 na terenie zamku dolnego. Pierwotnie zbudowany był przez księcia Witolda. W XVI wieku został rozbudowany, a później spalony przez Szwedów. Później go odbudowano, ale zmieniono wezwanie. W 1866 został zamknięty przez władze rosyjskie, a pięć lat później zamieniony na cerkiew prawosławną Świętego Ducha. Podczas pierwszej wojny światowej został spalony, a ruiny rozebrali Rosjanie w 1940 roku. Pozostałości są widoczne na zdjęciach.

Z dawnego wzgórza zamkowego roztacza się piekny widok na Bug i sportowe tereny w pobliżu. Niedaleko Mielnika wybudowano też wieżę widokową, z której można spoglądać na okolicę.

Informacje praktyczne:

Będąc w Mielniku koniecznie trzeba wejść na Punty widokowe na wzgórzu zamkowym oraz wieży.
We wsi są dwie restauracje. Jest pole namiotowe oraz ośrodki wczasowe (o nie najwyższym standardzie) oraz wiele gospodarstw agroturystycznych, w których można przenocować.
Poza walorami widokowymi jest tu niewielkie prywatne muzeum etnograficzne oraz Muzeum Ziemi Mielnickiej w budynku dawnego kina „Górnik”.
Między Mielnikiem a Zabużem funkcjonuje przeprawa promowa – płatna.
W pobliżu Mielnika jest kilka szlaków pieszych. Jest też szlak rowerowy. Organizowane są spływy kajakowe.

Lokalizację opisanych miejsc przedstawiamy w linku oraz na mapie zamieszczonej niżej.